Hiệp hội công chứng viên Việt Nam và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức buổi làm việc

Ngày 10/9/2026 tại Hà Nội, Hiệp hội công chứng viên Việt Nam và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã có buổi làm việc nhằm trao đổi về quy định công chứng đối với các giao dịch thế chấp đất đai và bất động sản. Tại cuộc làm việc, đại diện hai Hiệp hội cùng thống nhất quan điểm: Công chứng luôn là một “chốt chặn”, “thẩm phán phòng ngừa” quan trọng để bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch, bảo vệ người dân, doanh nghiệp và hệ thống tín dụng.

Buổi làm việc có sự tham dự của đại diện Cục Bổ trợ tư pháp – Bộ Tư pháp, lãnh đạo Hiệp hội công chứng viên Việt Nam, lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cùng đại diện Hội sở các Ngân hàng thương mại lớn. Đây là hoạt động nhằm tăng cường phối hợp, kết nối giữa hai Hiệp hội trước những vấn đề chính sách đang được quan tâm.

Toàn cảnh buổi làm việc.

Công chứng là “chốt chặn” quan trọng của giao dịch

Phát biểu tại buổi làm việc, bà Nguyễn Thị Thơ, Chủ tịch Hiệp hội công chứng viên Việt Nam, đã trực tiếp trao đổi về những vấn đề đang đặt ra trong quá trình xây dựng chính sách pháp luật về đất đai hiện nay.

Bà Nguyễn Thị Thơ, Chủ tịch Hiệp hội công chứng viên Việt Nam phát biểu tại buổi làm việc.

Theo bà Nguyễn Thị Thơ, trong quá trình xây dựng chính sách, đã xuất hiện đề xuất bỏ công chứng bắt buộc đối với giao dịch đất đai. Tuy nhiên, vấn đề này sau đó tiếp tục được đặt trong tổng thể việc liên thông dữ liệu giữa công chứng, đất đai, thuế và ngân hàng… Bản chất của vấn đề liên thông dữ liệu tiến tới liên thông toàn trình cắt giảm thủ tục hành chính chứ không phải để cắt bỏ thủ tục công chứng.

Hiệp hội bày tỏ lo ngại trước việc quy định về công chứng bắt buộc có thể bị đưa ra khỏi Luật và chuyển xuống văn bản dưới luật hoặc bỏ hẳn để chuyển thẩm quyền xác thực hợp đồng sang cơ quan khác mà chưa có đánh giá tác động toàn diện. Theo Hiệp hội, cách tiếp cận này có thể dẫn đến sự thiếu thống nhất với các quy định hiện hành của Bộ luật Dân sự, Luật Công chứng và pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thậm chí không phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Một trong những thông điệp được Hiệp hội công chứng viên Việt Nam nhấn mạnh là dữ liệu số hoàn chỉnh có thể thay thế cho giấy tờ cho việc chứng thực bản sao nhưng không thể thay thế con người trong việc xác thực giao dịch, thậm chí dữ liệu số chưa phải là xác thực số (Trích thư của Liên minh Công chứng Quốc tế (UINL)).

Công chứng viên trực tiếp gặp gỡ các bên, xác minh năng lực hành vi dân sự, ý chí tự nguyện và các điều kiện liên quan của giao dịch. Đây là những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với việc bảo đảm một giao dịch thực sự được xác lập hợp pháp và tự nguyện. Lấy ví dụ nếu như không còn cần công chứng thì việc này sẽ được chuyển sang trách nhiệm cho các văn phòng đăng ký đất đai, gánh trách nhiệm rất nặng khi cán bộ nhà đất phải tiếp xúc với từng bên khi giao dịch để xác thực ý chí tự nguyện, xác minh năng lực hành vi dân sự của từng cá nhân trong giao dịch, việc này có làm phình lớn bộ máy hành chính của Nhà nước và liệu có phù hợp với Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về chủ trương quyết liệt xã hội hóa các hoạt động bổ trợ tư pháp? Hơn nữa, trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi xảy ra rủi ro sẽ lấy từ nguồn ngân sách nào nếu như không có bảo hiểm nghề nghiệp của công chứng viên và tài sản của công chứng viên đứng ra bảo đảm.

Như vậy nếu chuyển toàn bộ thẩm quyền xác nhận giao dịch về cơ quan đăng ký đất đai, Nhà nước có thể phải bổ sung một lượng lớn nhân sự để thực hiện những công việc hiện đang được xã hội hóa thông qua hệ thống tổ chức hành nghề công chứng từ hơn 20 năm nay. Điều này cần được đánh giá thận trọng trong bối cảnh chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động bổ trợ tư pháp. Nếu như toàn bộ thẩm quyền xác thực hợp đồng của công chứng viên mà chuyển sang cho cơ quan đăng ký đất nhà làm thì liệu có phải là cắt giảm thủ tục hành chính hay không?

Đặc biệt, trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên cũng là một yếu tố tạo nên cơ chế bảo đảm an toàn cho giao dịch. Khi xảy ra sai sót gây thiệt hại, công chứng viên phải chịu trách nhiệm và thực hiện nghĩa vụ bồi thường theo quy định.

Hiệp hội chủ động kết nối, cùng ngân hàng bảo vệ an toàn giao dịch

Từ những vấn đề đặt ra, Hiệp hội công chứng viên Việt Nam đã chủ động tăng cường kết nối với Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam để trao đổi từ chính thực tiễn của các bên trực tiếp tham gia giao dịch.

Tại cuộc làm việc, phía ngân hàng đã đưa ra nhiều ý kiến đồng thuận với quan điểm của Hiệp hội công chứng viên Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Phương, Giám đốc Ban Pháp chế Ngân hàng BIDV, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng, cho biết Hiệp hội Ngân hàng đã có hai văn bản kiến nghị chính thức gửi các cơ quan có thẩm quyền, đề nghị giữ nguyên quy định bắt buộc công chứng đối với giao dịch đất đai và thế chấp.

Theo bà Phương, tại nhiều quốc gia thuộc hệ thống pháp luật Civil Law như Đức, Pháp và Nga, công chứng viên vẫn giữ vai trò quan trọng trong các giao dịch liên quan đến bất động sản. Bà chia sẻ một trải nghiệm thực tế tại Moscow (Liên Bang Nga) khi thực hiện thủ tục liên quan đến thế chấp tài sản, hoạt động công chứng tại đây được duy trì với yêu cầu chặt chẽ đối với các giao dịch về tài sản.

Trong khi đó, tại các quốc gia theo truyền thống Common Law, vai trò bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch bất động sản thường gắn nhiều hơn với luật sư. Dù mô hình pháp luật khác nhau, điểm đáng chú ý là những giao dịch có giá trị lớn như bất động sản thường được đặt trong một cơ chế kiểm soát pháp lý nhất định, không có hệ thống nào là không có người làm chứng cả, nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên và hạn chế tranh chấp.

Đối với các hợp đồng tín dụng và thế chấp có giá trị lớn, công chứng được nhìn nhận như một lớp bảo vệ quan trọng, góp phần hạn chế tranh chấp, giảm rủi ro xử lý nợ xấu và bảo đảm an toàn cho hoạt động tín dụng.

Đại diện Hội sở Ngân hàng Agribank cũng khẳng định công chứng đang đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động cho vay có tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất và bất động sản, đồng thời cho rằng công chứng bắt buộc luôn rất cần thiết đối với hệ thống ngân hàng thương mại.

Các đại biểu cùng trao đổi, thảo luận tại buổi làm việc.

Khi có cơ sở dữ liệu đất đai và các cơ sở dữ liệu khác, sẽ giúp người dân không phải chạy đi xin giấy tờ từ các cơ quan khác nhau, không phải đi nộp hồ sơ, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bản giấy tại cơ quan đăng ký đất đai nữa. Điều đó giúp cắt giảm gần như hoàn toàn thủ tục tiền công chứng. Kết hợp với công chứng điện tử, dữ liệu số giúp cho quy trình liên thông thủ tục giữa công chứng và cơ quan đăng ký đất nhà sẽ nhanh chóng, minh bạch hơn mà người dân không phải mang hồ sơ bản giấy để nộp tại các cơ quan hành chính nữa.

Ngành công chứng đang chủ động chuyển đổi số

Một điểm được Hiệp hội công chứng viên Việt Nam đặc biệt nhấn mạnh là việc giữ công chứng bắt buộc không đồng nghĩa với giữ nguyên cách làm cũ.

Ngành công chứng đang chủ động đổi mới, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và hoàn thiện hạ tầng công chứng điện tử toàn quốc dùng chung, nhằm rút ngắn thời gian giao dịch và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và ngân hàng.

Thực tiễn triển khai tại Văn phòng công chứng Vĩnh Xuân cho thấy gần 300 giao dịch công chứng điện tử đã được thực hiện thành công, trong đó có khoảng 70 hợp đồng thế chấp ngân hàng, với thời gian thực hiện khoảng 20–25 phút/giao dịch.

Và các đại diện Hội sở các Ngân hàng lớn (Agribank, Vietcombank, BIDV, Techcombank…) cũng kiến nghị Hiệp hội công chứng viên Việt Nam cần xây dựng một hệ thống phần mềm công chứng điện tử dùng chung, tránh dùng phần mềm tản mát như hiện nay. Hệ thống cần được đánh giá kỹ về tính trách nhiệm, tính pháp lý. Hiệp hội công chứng viên Việt Nam cho biết việc này đang được triển khai, đảm bảo đúng quy trình, quy chuẩn và các tiêu chí kỹ thuật pháp lý; sẽ sớm đưa vào vận hành và kết nối với cơ sở dữ liệu của Bộ Tư pháp, VneID.

Cùng lên tiếng, cùng hành động

Kết luận cuộc làm việc, ông Đào Minh Tú – Nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Phó Chủ tịch thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam – đánh giá cao các ý kiến từ Hiệp hội công chứng viên Việt Nam, Cục Bổ trợ tư pháp và đại diện các ngân hàng thương mại.

Ông Đào Minh Tú – Nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Phó Chủ tịch thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam kết luận buổi làm việc.

Theo ông Đào Minh Tú, công chứng là một thiết chế có ý nghĩa kinh tế – xã hội lớn, góp phần tạo dựng niềm tin xã hội, phòng ngừa tranh chấp, rủi ro và lừa đảo cho người dân cũng như hệ thống ngân hàng.

Hai Hiệp hội thống nhất tiếp tục phối hợp kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền duy trì quy định công chứng bắt buộc đối với các giao dịch đất đai, đồng thời song song với đó là đẩy mạnh cải cách thủ tục, tối ưu hóa thời gian và chi phí giao dịch, tháo gỡ các vấn đề pháp lý để công chứng điện tử phát triển.

Hai bên cũng thống nhất tháo gỡ các vấn đề pháp lý, triển khai các hạ tầng, nền tảng kỹ thuật số để công chứng điện tử phát triển tăng cường phối hợp trong các chặng đường tiếp theo.

Vì một thị trường giao dịch an toàn, minh bạch

Buổi làm việc cho thấy sự đồng thuận ngày càng rõ giữa ngành công chứng và ngành ngân hàng trong một vấn đề có tác động trực tiếp đến an toàn của các giao dịch đất đai, bất động sản và hoạt động tín dụng.

Công chứng là cơ chế phòng ngừa rủi ro, tạo dựng niềm tin và góp phần bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.

Hiệp hội công chứng viên Việt Nam sẽ tiếp tục chủ động kết nối với các cơ quan quản lý, các tổ chức nghề nghiệp, cộng đồng ngân hàng, chuyên gia và cơ quan truyền thông để đưa tiếng nói từ thực tiễn vào quá trình xây dựng chính sách.

Song song với việc tham gia kiến nghị hoàn thiện pháp luật, Hiệp hội xác định tiếp tục thúc đẩy cải cách, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng hoạt động công chứng.

Mục tiêu là xây dựng một hệ thống công chứng an toàn, hiện đại, thuận tiện và có trách nhiệm – để mỗi giao dịch về đất đai, bất động sản và tín dụng được thực hiện trên nền tảng pháp lý vững chắc, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng.

Một số hình ảnh khác tại buổi làm việc:

Đại diện Ngân hàng BIDV.

Đại diện Ngân hàng Vietcombank.

Đại diện Ngân hàng Techcombank.

Đại diện Ngân hàng Agribank.

Nguồn tin: Hiệp hội công chứng viên Việt Nam.