Hiệp hội công chứng viên Việt Nam: Gấp rút sát cánh cùng cơ quan nhà nước hoàn thiện các dự luật quan trọng

Ngày 09/7/2026 tại Hà Nội, Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội – Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức Hội nghị xác định các nội dung lớn cần phản biện xã hội đối với hồ sơ dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Toàn cảnh hội nghị.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh tiến trình xây dựng pháp luật đang được triển khai với tốc độ rất khẩn trương. Theo thông tin được trao đổi tại hội nghị, Quốc hội dự kiến cho ý kiến đối với các chính sách lớn vào kỳ họp tháng 8 và xem xét thông qua vào kỳ họp tháng 10 nhằm bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.

Trong tiến trình đó, Hiệp hội công chứng viên Việt Nam đang đẩy mạnh vai trò tham mưu, phản biện và đóng góp chính sách, sát cánh cùng các cơ quan nhà nước trong tiến trình sửa 03 luật: Luật Đất đai – Luật Nhà ở – Luật Kinh doanh bất động sản, có tác động trực tiếp đến quyền tài sản, quyền nhà ở và an toàn pháp lý của người dân.

Gấp rút chuẩn bị cho tiến trình sửa luật

Phát biểu định hướng hội nghị, bà Phạm Thị Hồng, Phó Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội, nhấn mạnh yêu cầu tập trung phản biện vào những vấn đề lớn như tính đồng bộ giữa các dự thảo luật, phạm vi điều chỉnh, tính dân chủ, khách quan và việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Bà Phạm Thị Hồng, Phó Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội – Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chủ trì hội nghị.

Theo bà Hồng, việc sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản phải được đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật hiện hành, đặc biệt phải bảo đảm sự thống nhất với Luật Đất đai để tránh những mâu thuẫn, chồng chéo trong quá trình áp dụng.

Bà cũng cho rằng các quy định liên quan đến quyền con người, quyền công dân và quyền tài sản cần được thể hiện rõ trong luật; hạn chế tình trạng quy định khung rồi giao quá nhiều nội dung cho văn bản hướng dẫn, gây khó khăn cho quá trình thực thi và giám sát.

Hiệp hội công chứng viên Việt Nam đẩy mạnh công tác tham mưu

Trước yêu cầu hoàn thiện pháp luật trong thời gian ngắn, Hiệp hội công chứng viên Việt Nam đã huy động các ban chuyên môn, hội đồng tư vấn, đội ngũ chuyên gia và công chứng viên giàu kinh nghiệm trên phạm vi cả nước tập trung nghiên cứu, rà soát và tổng hợp các vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Các bộ phận chuyên môn của Hiệp hội đang tăng cường thu thập thông tin từ hoạt động công chứng, giao dịch nhà ở, đất đai và bất động sản để xây dựng các kiến nghị, đề xuất phục vụ công tác tham mưu chính sách.

Đây được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Hiệp hội trong giai đoạn hiện nay nhằm đóng góp tiếng nói thực tiễn vào quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

Lấy người dân làm trung tâm của quá trình sửa luật

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm tại hội nghị là yêu cầu bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Bà Phạm Thị Hồng cho rằng quá trình xây dựng chính sách cần xuất phát từ thực tiễn đời sống và phải lấy người dân làm trung tâm. Các quy định liên quan đến hợp đồng mẫu, đặt cọc, quản lý nhà chung cư, thời hạn sử dụng nhà chung cư hay các giao dịch bất động sản đều cần được đánh giá từ góc độ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Bà Phạm Thị Hồng, Phó Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội – Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu tại hội nghị.

Nhiều ý kiến cũng đề nghị tăng cường các chế tài xử lý vi phạm, tránh tình trạng quy định chưa đủ cụ thể dẫn đến khó khăn trong tổ chức thực hiện.

Khẳng định vai trò của công chứng trong bảo đảm an toàn pháp lý

Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Thơ, Chủ tịch Hiệp hội công chứng viên Việt Nam, đã trình bày tham luận với chủ đề “Bảo vệ người dân, người tiêu dùng trong giao dịch bất động sản – cắt giảm thủ tục không thể cắt giảm an toàn pháp lý”.

Bà Nguyễn Thị Thơ, Chủ tịch Hiệp hội công chứng viên Việt Nam trình bày tham luận tại hội nghị.

Theo bà Thơ, bất động sản là loại tài sản có giá trị lớn, gắn với chỗ ở, sinh kế và sự ổn định của mỗi gia đình. Do đó, cải cách thủ tục hành chính là cần thiết nhưng không thể đồng nghĩa với việc làm suy giảm các cơ chế bảo vệ an toàn pháp lý cho người dân. “Đối với giao dịch bất động sản, cơ chế phòng ngừa luôn ít tốn kém hơn cơ chế xử lý tranh chấp sau khi thiệt hại đã xảy ra”, bà nhận định.

Đại diện Hiệp hội đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục kiểm soát chặt chẽ hoạt động đặt cọc đối với các dự án bất động sản. Theo bà, thực tiễn cho thấy nhiều rủi ro không phát sinh ở hợp đồng mua bán chính thức mà xuất hiện ngay từ giai đoạn đặt cọc, giữ chỗ, đăng ký nguyện vọng hoặc các hình thức huy động vốn biến tướng khi dự án chưa đủ điều kiện pháp lý.

Bà Thơ cũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu các giải pháp tăng cường bảo vệ người mua nhà trong giao dịch với các chủ đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản; đồng thời tiếp tục phát huy vai trò của công chứng như một thiết chế kiểm soát rủi ro độc lập, góp phần phòng ngừa tranh chấp và bảo đảm tính minh bạch của thị trường.

Nhiều ý kiến đồng tình với việc tăng cường các “hàng rào” bảo vệ người dân

Tại hội nghị, nhiều đại biểu đã chia sẻ quan điểm tương đồng về sự cần thiết của các cơ chế bảo vệ người dân trong giao dịch bất động sản.

Đại diện Hội Cựu chiến binh Việt Nam đề nghị tăng cường các giải pháp bảo vệ người mua nhà, đặc biệt là các đối tượng dễ bị tổn thương trước những rủi ro về thông tin và giao dịch.

Các chuyên gia pháp lý và trọng tài viên cũng dẫn thực tiễn nhiều vụ tranh chấp liên quan đến đặt cọc, quyền sở hữu và giao dịch bất động sản trong thời gian qua, qua đó cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm soát pháp lý ngay từ giai đoạn trước giao dịch.

Giáo sư, Tiến sĩ Luật học Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường các cơ chế bảo đảm an toàn pháp lý cho chủ sở hữu tài sản trong quá trình hoàn thiện pháp luật. Từ thực tiễn tham gia giải quyết nhiều tranh chấp liên quan đến đặt cọc và giao dịch bất động sản với tư cách trọng tài viên, ông cho rằng công chứng là công cụ pháp lý cần thiết để bảo vệ quyền sở hữu, phòng ngừa rủi ro và góp phần hạn chế các tranh chấp phức tạp phát sinh trong thực tiễn.

Một số ý kiến bày tỏ lo ngại trước nguy cơ phát sinh bất lợi cho người dân nếu các cơ chế kiểm soát hợp đồng, kiểm soát điều kiện giao dịch hoặc các biện pháp bảo vệ người mua không được thiết kế đầy đủ trong các dự thảo luật.

Nhiều kiến nghị từ thực tiễn được đề xuất

Từ thực tiễn hoạt động công chứng và giải quyết các giao dịch nhà ở, đất đai trên phạm vi cả nước, Hiệp hội công chứng viên Việt Nam đã đề xuất một số nhóm kiến nghị đáng chú ý đối với các dự thảo luật.

Trong đó, Hiệp hội đề nghị tiếp tục duy trì quy định chỉ được nhận đặt cọc khi bất động sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh; đồng thời kiểm soát các hình thức huy động tiền của khách hàng dưới những tên gọi khác nhau nhưng có bản chất tương tự đặt cọc.

Hiệp hội cũng kiến nghị tăng cường cơ chế công khai và chia sẻ dữ liệu pháp lý về dự án, tình trạng thế chấp, điều kiện giao dịch và các hạn chế pháp lý liên quan đến bất động sản để người dân, cơ quan đăng ký và các tổ chức hành nghề công chứng có cơ sở kiểm tra, xác thực thông tin trước khi giao dịch.

Một nội dung khác được nhiều đại biểu quan tâm là yêu cầu bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, tránh tình trạng cùng một loại tài sản nhưng được điều chỉnh bởi các điều kiện giao dịch khác nhau, gây khó khăn trong quá trình áp dụng và phát sinh tranh chấp trên thực tế.

Đồng hành cùng quá trình hoàn thiện thể chế

Với mạng lưới công chứng viên hoạt động trên phạm vi cả nước và nguồn dữ liệu thực tiễn phong phú từ các giao dịch dân sự, nhà ở, đất đai và bất động sản, Hiệp hội là nhiệm vụ quan trọng của tổ chức nghề nghiệp.

Trong thời gian tới, Hiệp hội sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, MTTQ Việt Nam cùng các bộ, ngành liên quan; đồng thời phát huy vai trò của các ban chuyên môn và đội ngũ chuyên gia để đóng góp các kiến nghị sát thực tiễn, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm an toàn pháp lý cho người dân và thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản.

Nguồn tin: Hiệp hội công chứng viên Việt Nam.